Na jak długo przysługuje samochód zastępczy z OC sprawcy?

Samochód zastępczy z OC sprawcy przysługuje ci przez cały czas, w którym realnie nie możesz korzystać z własnego auta. Przy naprawie liczy się okres do dnia, w którym odbierasz sprawny samochód z warsztatu, a przy szkodzie całkowitej czas potrzebny na kupno innego pojazdu. Przepisy nie podają limitu dni. Ubezpieczyciel sprawcy zwraca koszt najmu, jeśli był celowy i ekonomicznie uzasadniony, a wynajęte auto jest podobnej klasy do twojego.

Samochód zastępczy z OC sprawcy – podstawa prawna

W ustawie nie znajdziesz zdania „poszkodowanemu należy się auto zastępcze”. Prawo do niego wynika z ogólnej zasady pełnego odszkodowania. Ubezpieczyciel sprawcy odpowiada za szkodę wyrządzoną ruchem pojazdu (art. 34 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych), a odszkodowanie obejmuje wszystkie straty, które z tej szkody wynikają (art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego). Koszt wynajęcia samochodu na czas, gdy twój stoi w warsztacie, jest właśnie taką stratą.

Sprawę uporządkował Sąd Najwyższy. W uchwale siedmiu sędziów z 17 listopada 2011 r. (III CZP 5/11) uznał, że ubezpieczyciel pokrywa celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki na najem pojazdu zastępczego i nie może uzależniać zwrotu od tego, czy mogłeś dojeżdżać komunikacją miejską. Uchwała z 13 marca 2020 r. (III CZP 63/19) dodała, że szkodą jest już samo zobowiązanie do zapłaty czynszu najmu. Nie musisz więc wykładać pieniędzy z góry: możesz wynająć auto bezgotówkowo, a wypożyczalnia rozliczy się z ubezpieczycielem.

Ubezpieczyciel nie ma natomiast obowiązku samemu podstawić ci samochodu. Może to zaproponować, ale formalnie twoim roszczeniem jest zwrot kosztów najmu.

Na ile dni przysługuje auto zastępcze przy naprawie

Liczy się rzeczywisty, a nie technologiczny czas naprawy. Technologiczny czas to roboczogodziny z programu kosztorysowego, zwykle kilka dni. Rzeczywisty obejmuje wszystko, co dzieje się od kolizji do odbioru auta:

• oczekiwanie na oględziny i ewentualne dodatkowe oględziny, gdy po rozebraniu auta wyjdą ukryte uszkodzenia,
• uzgadnianie kosztorysu i zakresu naprawy z ubezpieczycielem,
• kolejkę w warsztacie i czas sprowadzenia części,
• samą naprawę, łącznie z przerwami technologicznymi na schnięcie lakieru,
• odbiór auta i dodatkowe badanie techniczne, jeśli zakres uszkodzeń go wymaga.

Takie stanowisko prezentuje Rzecznik Finansowy w opracowaniu o zwrocie kosztów najmu pojazdu zastępczego, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego. Rzecznik wprost uznaje za nieprawidłową praktykę płacenia wyłącznie za technologiczny czas naprawy.

Przykład z praktyki (liczby poglądowe): stłuczka 3 marca, oględziny 7 marca, kosztorys zaakceptowany 12 marca, na zderzak i lampę czekasz 16 dni, naprawa trwa 4 dni, auto odbierasz 2 kwietnia. Program wyliczył technologiczny czas na 3 dni, ale samochodu nie miałeś przez 30 dni. O zwrot najmu możesz walczyć za cały ten okres.

Gdy naprawa się przeciąga, ubezpieczyciel nadal płaci, chyba że zwłoka wynika z okoliczności, za które odpowiadasz ty albo ktoś trzeci, na przykład warsztat, który zgubił zamówienie (uchwała SN z 15 lutego 2019 r., III CZP 84/18). Jeśli oddasz auto do naprawy dopiero po miesiącu od kolizji, ten miesiąc najmu może nie zostać uznany.

Inaczej jest, gdy uszkodzony samochód nadal jeździ i jest dopuszczony do ruchu, np. ma tylko porysowane drzwi. Wtedy auto zastępcze należy ci się zasadniczo tylko na dni, w których samochód faktycznie stoi w warsztacie.

Auto zastępcze z OC sprawcy przy szkodzie całkowitej

Szkoda całkowita nie odbiera prawa do auta zastępczego. Sąd Najwyższy w uchwale z 22 listopada 2013 r. (III CZP 76/13) przyjął, że ubezpieczyciel pokrywa najem w okresie niezbędnym do nabycia innego pojazdu.

W praktyce oznacza to zwykle czas do wypłaty odszkodowania plus kilka dni lub tygodni na sprzedaż wraku i znalezienie nowego auta. Rzecznik Finansowy krytykuje sztywne limity w rodzaju „do oględzin i 7 dni na zagospodarowanie wraku”, jeśli w tym czasie realnie nie miałeś pieniędzy na zakup innego samochodu. Nie musisz też brać kredytu tylko po to, żeby skrócić okres najmu.

Okres ten nie jest jednak bez końca. Jeśli odszkodowanie wpłynęło, wrak sprzedałeś, a przez kolejne dwa miesiące nie szukałeś auta, ubezpieczyciel słusznie zakwestionuje ten czas.

Jakie auto zastępcze z OC sprawcy możesz wynająć

Wytyczne KNF dotyczące likwidacji szkód z ubezpieczeń komunikacyjnych mówią o pojeździe „zasadniczo podobnej klasy”, wynajętym według stawek z lokalnego rynku. Jeśli jeździsz kombi klasy średniej, należy ci się podobne kombi, a nie miejskie auto, do którego nie zmieścisz fotelika i wózka. Wbrew obiegowej opinii nie musisz brać samochodu niższej klasy. Droższe auto możesz wynająć, ale różnicę w cenie prawdopodobnie zapłacisz sam.

Ważna jest też oferta ubezpieczyciela. Zgodnie z uchwałą SN z 24 sierpnia 2017 r. (III CZP 20/17) jeśli towarzystwo zaproponowało równie dogodne auto taniej, a ty wybrałeś droższą wypożyczalnię bez konkretnego powodu, możesz dostać zwrot tylko do kwoty z tej oferty. Konkretnym powodem jest na przykład wysoka kaucja, podstawienie auta dopiero za kilka dni albo odbiór w innym mieście. Wygoda, że auto daje ten sam warsztat, sama w sobie nie wystarczy.

Kiedy ubezpieczyciel może odmówić zwrotu kosztów najmu

Odmowa lub obcięcie kwoty jest uzasadnione najczęściej wtedy, gdy:

• masz w domu drugi wolny samochód, z którego możesz korzystać,
• uszkodzone auto jest sprawne i wolno nim jeździć, a najem trwał dłużej niż pobyt w warsztacie,
• jeździsz sporadycznie, np. raz w tygodniu na zakupy, i wystarczyłby najem na pojedyncze dni albo taksówka,
• stawka za dobę była rażąco wyższa od cen na lokalnym rynku,
• najem wydłużył się z twojej winy, bo np. odebrałeś naprawione auto tydzień później.

Brak pracy w zawodzie kierowcy czy to, że nie używasz auta służbowo, nie jest powodem do odmowy. Odpowiedzialność ubezpieczyciela nie zależy od tego, czy jesteś przedsiębiorcą, czy osobą prywatną.

Auto zastępcze, gdy samochód zarabia

Jeśli twój samochód służy do pracy, jak taksówka, auto handlowca czy dostawczak, masz dwie drogi. Możesz wynająć pojazd zastępczy i dalej pracować albo domagać się utraconych korzyści, czyli zarobku, który przepadł przez przestój. Obu tych rzeczy za ten sam okres nie dostaniesz. Ubezpieczyciel może też porównać, która opcja jest tańsza, dlatego przy aucie firmowym zachowaj dokumenty pokazujące, ile przynosi ono dziennie.

Jak wynająć auto zastępcze i odzyskać koszty najmu

1. Zgłaszając szkodę, od razu napisz, że potrzebujesz auta zastępczego. Towarzystwo powinno poinformować cię o zasadach, na jakich uznaje koszty najmu, w tym o klasie pojazdu.
2. Wybierz sposób najmu: z oferty ubezpieczyciela (bezgotówkowo), w wypożyczalni lub warsztacie rozliczającym się z ubezpieczycielem albo na własny koszt z późniejszym zwrotem.
3. Zbierz dokumenty: umowę najmu, fakturę, protokoły wydania i zwrotu auta oraz potwierdzenie z warsztatu, ile czekano na części i kiedy auto było gotowe do odbioru.
4. Jeśli ubezpieczyciel obetnie kwotę, złóż reklamację z tymi dokumentami.

Auto zastępcze idzie zwykle w parze z naprawą, dlatego dobrze przemyśleć, czy wygodniejsza będzie naprawa bezgotówkowa z OC sprawcy, czy rozliczenie z kosztorysu. Cały proces przyspiesza dobrze spisane oświadczenie sprawcy kolizji, bo ubezpieczyciel nie musi wtedy ustalać, kto zawinił.

Pamiętaj, że to wszystko dotyczy szkody z OC sprawcy. Gdy sam spowodujesz kolizję albo nie ma kogo obciążyć, liczy się twoja polisa. Jeśli wchodzi w grę szkoda całkowita z własnego autocasco, auto zastępcze daje tylko assistance, i to na liczbę dni zapisaną w OWU.

Najczęstsze pytania

Na ile dni przysługuje auto zastępcze z OC sprawcy?

Nie ma ustawowego limitu. Przy naprawie należy ci się na rzeczywisty czas naprawy razem z oczekiwaniem na oględziny i części, a przy szkodzie całkowitej na czas niezbędny do kupna innego auta.

Czy muszę wziąć auto zastępcze od ubezpieczyciela?

Nie. Możesz wynająć je gdzie indziej, ale jeśli ubezpieczyciel zaproponował równie dogodne auto taniej, zwróci ci zwykle tylko kwotę ze swojej oferty.

Czy auto zastępcze przysługuje, jeśli samochód jeździ?

Tak, ale zazwyczaj tylko na dni, w których auto stoi w warsztacie.

Pomoc po kolizji w Krakowie

Po stłuczce na Alei Jana Pawła II czy przy rondzie Czyżyńskim nie musisz sam przedzierać się przez formularze. W Hucie Ubezpieczeń pomagamy zgłosić szkodę z OC sprawcy i podpowiadamy, jak wpisać do zgłoszenia żądanie auta zastępczego. Jeśli ubezpieczyciel obetnie okres najmu, wyjaśnimy decyzję w zakresie, na jaki pozwalają przepisy i nasze umowy z towarzystwami. Przy okazji sprawdzimy, co daje twoje własne ubezpieczenie samochodu w Krakowie, na wypadek gdyby to tobie zdarzyła się kolizja. Zapraszamy do biura przy ul. Makuszyńskiego 19 w Nowej Hucie.