Współwłasność nieruchomości to częsta sytuacja. Dom lub mieszkanie może należeć do małżonków, rodzeństwa, rodziców i dzieci albo osób niespokrewnionych, które wspólnie zainwestowały w zakup. Wraz z nią pojawia się istotne pytanie: jak wygląda ubezpieczenie domu lub mieszkania, gdy nieruchomość ma więcej niż jednego właściciela?

• Czym jest pojęcie współwłasności?
• Czym jest współwłasność łączną, a czym współwłasność w częściach ułamkowych?
• Czy dom lub mieszkanie we współwłasności można ubezpieczyć jedną wspólną polisą?
• Czy każdy współwłaściciel może zawrzeć ubezpieczenie domu samodzielnie?
• Kiedy ubezpieczenie domu przez jednego współwłaściciela chroni całą nieruchomość, a kiedy tylko jego udział?

Ubezpieczenie domu – pojęcie współwłasności

Pojęcie współwłasności regulowane jest w polskim prawie przez różnego rodzaju przepisy, w tym Kodeks cywilny, gdzie współwłasności poświęcono cały dział IV (art. 195-221).

Definicja współwłasności – Art. 195 Kodeksu cywilnego
„Współwłasność jest wtedy, gdy własność tej samej rzeczy przysługuje niepodzielnie kilku osobom.”

Udziały współwłaścicieli – Art. 196 § 1 k.c.
„Współwłasność jest albo współwłasnością w częściach ułamkowych, albo współwłasnością łączną.”

Nieruchomość może należeć do kilku osób jednocześnie i nie da się jej fizycznie podzielić między właścicieli. Wyróżnia się dwa główne rodzaje takiej wspólnej własności: współwłasność łączną, która występuje np. między małżonkami i nie określa udziałów poszczególnych osób, oraz współwłasność w częściach ułamkowych, gdzie dokładnie wiadomo, jaka część nieruchomości należy do każdego współwłaściciela.

Ubezpieczenie domu, a kwestia współwłasności

W przypadku współwłasności łącznej wszyscy właściciele muszą razem podejmować decyzje dotyczące nieruchomości, bo nikt nie ma wyodrębnionego udziału. Przy współwłasności w częściach ułamkowych jest inaczej – każdy właściciel może sam decydować o swojej części.

Ma to szczególne znaczenie przy ubezpieczeniu. Jeśli nieruchomość jest we współwłasności łącznej, polisa obejmuje cały dom lub mieszkanie. Natomiast przy współwłasności ułamkowej można ubezpieczyć tylko swój udział, czyli część odpowiadającą wartości posiadanego prawa własności. W praktyce oznacza to, że jeśli jeden ze współwłaścicieli wykupi ubezpieczenie, to chroni ono wyłącznie jego część. W razie szkody odszkodowanie zostanie wypłacone tylko w takim zakresie, w jakim odpowiada jego udziałowi.

Należy również zwrócić uwagę na ryzyko podwójnego ubezpieczenia nieruchomości. Taka sytuacja może pojawić się, gdy poszczególni współwłaściciele zawierają umowy ubezpieczenia niezależnie od siebie, obejmujące tę samą nieruchomość w różnych towarzystwach. W praktyce nie zwiększa to zakresu ochrony, a może prowadzić do niepotrzebnych komplikacji przy likwidacji szkody, dlatego przy współwłasności najbardziej przejrzystym i bezpiecznym rozwiązaniem pozostaje jedna, wspólna polisa precyzyjnie wskazująca zakres ochrony oraz wszystkich ubezpieczonych.